Auto zastępcze z OC

Jeśli doszło do szkody w naszym pojeździe, za którą cywilną odpowiedzialność ponosi kierujący innym pojazdem, możemy domagać się od tej osoby lub zakładu ubezpieczeń w którym ten pojazd jest ubezpieczony z tytułu odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych (OC PPM) stosownego odszkodowania, tj. wyrównania uszczerbku majątkowego, jaki ponieśliśmy na skutek zaistnienia szkody. Na tego rodzaju uszczerbek składają się zwykle koszty naprawy uszkodzonego pojazdu oraz – coraz częściej – koszty wynajmu pojazdu zastępczego na czas naprawy. Samochód stał się na tyle powszechnym i niezbędnym środkiem lokomocji, że w większości przypadków osoba poruszająca się pojazdem, który uległ uszkodzeniu musi wynająć pojazd zastępczy, aby móc normalnie funkcjonować w życiu codziennym. Jeszcze kilka lat temu zakłady ubezpieczeń zwracały koszty wynajmu pojazdów zastępczych tylko w niektórych przypadkach, w szczególności gdy uszkodzony pojazd wykorzystywany był do prowadzenia działalności gospodarczej. Taka praktyka ubezpieczycieli nie miała jednak podstaw prawnych i słusznie była korygowana przez orzecznictwo sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 roku, III CZP 05/11). Aktualnie zakłady ubezpieczeń zwykle wypłacają odszkodowania obejmujące koszt wynajmu pojazdu zastępczego, trzeba jednak pamiętać o kilku zasadach.

1) Po pierwsze wynajem pojazdu = czas naprawy

Wynajem pojazdu musi pozostawać w związku ze szkodą w pojeździe. W praktyce oznacza to, że czas wynajmu pojazdu musi być tożsamy z czasem jego naprawy. W tym miejscu trzeba wskazać, że częstą praktyką zakładów ubezpieczeń jest zwrot tylko części kosztów najmu, tj. za krótszy niż faktyczny okres wynajmu z powołaniem na twierdzenie, że faktyczny czas naprawy przekroczył tzw. technologiczny czas naprawy. To ostatnie pojęcie nie ma źródła w prawie i w zasadzie nie powinno być przez ubezpieczycieli używane. W rzeczywistości czas naprawy powinien być ekonomicznie uzasadniony, tzn. powinien trwać tyle ile zajmuje naprawa przy racjonalnym i celowym działaniu warsztatu z uwzględnieniem warunków rynkowych, w tym dostępności części zamiennych. Jeśli naprawa trwa zbyt długo (pojawiają się nieuzasadnione przestoje itp). ubezpieczyciel nie zwróci nam kosztów wynajmu pojazdu zastępczego za okres przekraczający ekonomicznie uzasadniony czas naprawy.

2) Następnie wypożyczenie pojazdu z OC = uzasadnienie

Wynajem pojazdu zastępczego musi być uzasadniony. Oznacza to, że musieliśmy wynająć pojazd z uwagi na konieczność używania pojazdu do określonych celów, do których użyty byłby nasz pojazd, gdyby był sprawny. Nie muszą to być jakieś szczególne cele czy potrzeby (dojazd do pracy, zawożenie dzieci do przedszkola), ale muszą istnieć. Ponadto nie mogę dysponować innym pojazdem, którego mogę używać na czas naprawy. Wtedy oczywiście nie byłoby potrzeby wynajmu pojazdu. Należy też w tym miejscu wskazać, że niedopuszczalną praktyką jest odmawianie przez zakłady ubezpieczeń refundacji kosztów wynajmu pojazdu z powołaniem na okoliczność, że poszkodowany mógł przecież korzystać ze środków komunikacji publicznej.
3) Po trzecie, pojazd wynajęty powinien odpowiadać (być tej samej klasy) pojazdowi zastępczemu. Nie do zaakceptowania byłaby sytuacja, abym na czas naprawy np. „malucha” mógł wynająć luksusową limuzynę a potem domagać się zwrotu kosztów jej wynajęcia.

3) Pamiętaj!

Pamiętajmy, że zwracając się do ubezpieczyciela o wypłatę odszkodowania z tytułu poniesionych kosztów wynajmu pojazdu zastępczego powinniśmy powyższe okoliczności wskazać i w miarę możliwości udokumentować (koszt wynajmu pojazdu, czas wynajmu, czas naprawy pojazdu, marka pojazdu wynajętego, do realizacji jakich potrzeb i celów potrzebny był nam samochód).

Powyższa sytuacja nie jest jedyną, gdy mamy prawo domagać się odszkodowania pokrywającego koszty wynajmu pojazdu zastępczego. Może się bowiem zdarzyć, że naprawa uszkodzonego pojazdu jest albo niemożliwa albo ekonomicznie nieuzasadniona, tj. koszty naprawy są wyższe niż wartość pojazdu przed uszkodzeniem. Mamy wtedy do czynienia z tzw. szkodą całkowitą. W sytuacji szkody całkowitej zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie nie w zakresie kosztów naprawy pojazdu (ta jest nieekonomiczna) lecz w wysokości różnicy między wartością pojazdu przed powstaniem szkody a wartością wraku (pojazdu w stanie uszkodzonym). Otóż wtedy również mamy prawo do zwrotu kosztów wynajmu pojazdu zastępczego za czas od powstania szkody aż do wypłaty odszkodowania przez zakład ubezpieczeń. Przyjmuje się bowiem, że dopiero od momentu wypłaty odszkodowania mogę zakupić nowy pojazd. Do tego zaś czasu muszę posługiwać się pojazdem zastępczym. Pamiętajmy jednak, że wynajem pojazdu zastępczego w sytuacji szkody całkowitej powinien spełniać wskazane wyżej warunki 2) i 3)”.